भारतीय नाकाबन्दीको ज्यादतीः नेपालको नियती

Loading...

राजकुमार उप्रेती,

कुनै पनि देशको सार्वभौम अधिकारको विषयलाई लिएर अर्को देशले त्यस प्रति पुर्वाग्रहीपुर्ण चरित्र देखाउछ भने त्यो कुरा अत्यन्त निकृष्ट र आपत्तीजनक विषय हुने हु“दा हालका दिनहरुमा जुन तवरले विश्व शक्ती हुन हिंडेको राष्ट्र भारतले सानो सार्वभौम मुलुक नेपाललाई अघोषित नाकाबन्दी गरिरहेको कार्यले भारतको अन्तराष्ट्रिय छवी नै बिग्रने कुृर निश्चित छ । सन्दर्भ छः नेपालले हासिल गरेको ऐतिहासिक उपलब्धी जसलाई हामी विगत लगभग सात दशक देखीको मृगतृष्णा नै भन्न सक्छौ, त्यो हो संविधान सभा मार्फत लोकतान्त्रिक, समावेशी र अधिकार मैत्री संविधानको निर्माण जसले राजनितिक स्थिरता, शान्ती र विकासको बाटोलाई मुर्तता दिन सक्छ । यही कुरा संविधान निर्माण संगै “बिहानी किरण झै” महशुश गरिने अभिलाषा थियो । नेपाली जनतामा अपसोच हामीले असल मित्रराष्ट्रका रुपमा बुझ्दै र व्यवहार गर्दै आइरहेको भारत यी कुराको स्वाद नेपाली जनतामा अनुभुति गर्ने सवालमा प्रतिकुल देखियो । आ“खिर संविधान त नेपाली जनताको लागि हो । यो भित्र के त्यस्तो असर देखाउने तत्व छ र जसले एक असल छिमेकी मानिएको देशको हितमा ठेस पु¥याउ“छ । आजको दिनमा यो आभास हुन्छ की हामी हाम्रो स्वाधिनतामा, स्वाभिमानमा र आत्मनिर्भरतामा कतिको कसिलो बन्नु पर्ने रहेछ वर्तमानको भोगाई र श्रृंखलाले देखाउ“छ ।

सन्दर्भ र कारण
संविधान निर्माण भई जारी भएको शुरुका दिनमा अन्य मित्र राष्ट्र अमेरिका, चिन, जापान, फ्रान्स लगायतले खुृलेरै यसको प्रशंसा गरे भने भारतले अत्यन्त खेदपूर्ण शैलीमा विज्ञप्ती जारी ग¥यो । यसले नेपाल भारत सम्बन्धको कुटनितिक वृत्तमा ठुलो तरड्ड पैदा ग¥यो । जसले गर्दा हामी नेपालीले “मुटु माथी ढुंगा राखी हास्नु प¥याछ” भनेझै संविधान त पायौ तर भारत जस्तो निकट मित्र राष्ट्रको गैर जिम्मेवार पूर्ण व्यवहारले हाम्रो मुखमा माड लगाउन र दैनिक जनजीवन संचालनमा विश्रृंखलताको विजारोपण गरिरहेछ । हुनत संयुक्त राष्ट्रसंघ जस्तो विश्वको छाता संगठनले जारी गरेको पहिलो विज्ञप्ती त्यति सन्तोषजनक नभएता पनि यसले निम्त्याएको परिणाम र दिएको सन्देशका सन्दर्भमा चर्चा चले पछि पूनः सोही स्रोतबाट जारी विज्ञप्तीले शान्ति प्रक्रियाको एउटा कोसेढुंगा भएको सम्म उल्लेख ग¥यो । यस परिप्रेक्ष्यमा संयुक्त राष्ट्रसंघको हाल चलिरहेको महासभामा नेपाली प्रतिनिधी मण्डलको नेतृत्व टोलीले यस विषयको उठान गरी अविलम्ब निकास दिने किसिमको सार्थक पहल गर्नु पर्ने देखिन्छ ।
विचारणीय पक्ष
आज हामी किन हाम्रो आन्तरिक सवालमा भारतीय प्रतिक्रियाको चपेटामा परिरहेका छौ ? के हामीमा एकताको शिक्षा र मर्मलाई विर्सिए झैं भएको हो त ? यसको जवाफ संविधान निर्माण प्रक्रियाको विरोध र वहिस्कार गरेको शक्ती मधेशी मोर्चा नै मुख्य कारक हो भन्ने कुरामा त्यति सन्देह र शंका नहोला । मधेशवादी नेताका नाममा राष्ट्रियता भन्दा क्षेत्रियता र जातियताको कुरालई वढावा दिई अडान राख्ने शक्तीहरु चाहे जुन सकुै किन नहोस । कुनै स्पष्ट र संवोधन गरिनु पर्ने जायज माग विना नै केवल भारत संगको खुल्ला सिमाना र सामाजिक, आर्थिक परिवेश मिल्ने आधारमा राष्ट्रिय एकतामा आघात पुग्ने गतिविधी गर्न कुन नैतिकताले दिन्छ, यो किन आन्दोलनरत पक्षले नबुझ्ने ? के मधेशवादी शक्तीलाई अधिकारबाट वञ्चित गर्ने खालको विषय संविधानले अंगिकार गर्न सक्छ र ? निश्चय पनि यस्तो किमार्थ पनि छैन र हुन सक्दैन । किनकी मधेश आन्दोलनलाई आधार लिएर गरिरहेको अघोषित नाकावन्दीलाई समाप्त गर्न पनि वार्ता र सम्वाद द्वारा आन्दोलनरत शक्तीले सरकारसंग प्रण गरोस की हाम्रो यो मागमा सम्वोधन होस ताकी हामी यो संकटलाई समाप्त गर्न सहयोगी भुमिका खेल्छौ ।
आज नेपाल भित्रको यो भौगालिक भू–भागको जनतामा किन भारतीय पक्ष हावी भइरहेछ ? हामीमा यो ज्ञान हुनु जरुरी छ कि धमिलो पानीमा माछा मार्ने तत्वले पानी धमिल्याउन ठूलो प्रपञ्च अपनाएको छ । यसर्थ पनि नेपाली जनताको मन जित्न मधेशवादी शक्तिले तत्काल वार्ता र सहमतिको बिकल्पमा आफूलाई प्रस्तुत गर्नुपर्छ । राष्ट्रियता कमजोर हुु“दा त्यसको असर सबैलाई पर्छ । यहि कुरालाई मनन गरी प्राप्त उपलब्धिलाई संस्थागत गर्न र यदि आफ्ना माग जायज भएको हदसम्म सम्बोधन गर्ने दिशामा केन्द्रीत भई केवल आफ्नो स्वार्थ पूर्तिका निम्ति प्रयोग गर्ने तत्वको कुराका पछि नलाग्न आग्रह छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय कानूनी दायित्व र निकास
विनाशकारी भूकम्पको क्षतिले निम्त्याएको विषम परिस्थितिमा रहेको नेपाललाई भारतले अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता विपरित नेपाल तिर पारवहनमा रोकावट गरी निरन्तरता दिइरहेको छ । जुन अप्रत्यक्ष रुपमा नाकाबन्दी हो । एक प्रकारको विषम परिस्थितिको ब्यवस्थापनमा बढिरहेको अवस्थामा अत्यावश्यक सामग्रीको परिपूर्तिमा सहयोग गर्नु त कता हो कता उल्टै नाकाबन्दी जस्तो अस्वभाविक गतिविधिले “आलो घाउमा नुन खुर्सानी दलेझै” भएको छ ।
तसर्थ, दुबै पक्षलाई यो नाकाबन्दीले उत्तिकै असर गरेको छ । हुन त नेपाल र भारत बीच धेरै प्रकारका सन्धि भएका छन्, जसले घोषित या अघोषित नाकाबन्दीलाई कुनै स्थान दिंदैन । दुबै राष्ट्र विश्व ब्यापार संगठनको पक्ष राष्ट्र पनि हो । यसर्थ पनि भँैगोलिक सिमा जोडिएको देशसंग ब्यापारमा निषेघ लगाउने काम कानून विपरित हुन्छ । त्यसैगरी दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र ब्यापार क्षेत्र ९क्ब्ँत्ब्० र आर्थिक र सामाजिक विकासका लागि बंगालको खाडीको पहल (विमस्टेक) को सदस्य राष्ट्र भएका नाताले पनि भारतको यो गतिविधिलाई उच्छृङखल हो भन्ने देखाउ“छ । यसका अलावा भारत र नेपाल बीचको छुट्टाछुट्टै द्विपक्षीय ब्यापार र पारवहन सम्झौता छ । जसको धारा २ अनुसार पनि निर्वाध ब्यापारको कुरालाई उल्लेख गरी एकअर्को देशको सामानलाई कुनै अवरोध विना आयात निर्यात गर्न दिने उल्लेख छ । यो कुरा एक सभ्य राष्ट्रका रुपमा चिनाउने भारतले किन नबुझ्ने ?
तसर्थ, अन्तर्राष्ट्रिय कानून, पारवहन सन्धि र मानवीयता कानून तथा हरेक देशको सार्वभौमिकता अक्षुण रहने जस्ता अत्यन्त गहनतम कानूनी कुराहरुका आधारमा र एक सच्चा छिमेकी राष्ट्र हुनुको नाताले पनि आफ्ना शर्तभन्दा माथि उठेर शिघ्र सहयोगी भावनाका साथ सबै प्रकारका अवरोध फुकुवा गराउनुमा नै श्रेयस्कर हुने देखिन्छ । आशा गरौं यो संक्रमणले दीर्घकालीन समस्या पैदा गर्ने अवस्था आउन नदेला । जय देश –––––––––।

लेखक कानूनका विद्यार्थी
तथा विद्यार्थी नेता हुन् ।

Loading...

Similar Posts :


11

विद्यालय शिक्षाको गुणस्तरमा वृद्धि गर्न आवश्यक छ

शिक्षाको संरचना भएको परिवर्तनले निजी शिक्षण संस्थालाई कस्तो असर परेको छ ? अहिले शिक्षा भनेको एउटा ठाउँ विशेष भन्दा पनि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको गुणस्तरीय शिक्षा...

नेपालमा शिक्षा पत्रकारिता :विकासक्रम र बर्तमान अवस्था

शिक्षाको पुरानो शैलीका कारण विश्वव्यापी रुपमा प्रभाव पार्ने शैक्षिक सामाग्रीहरुलाई मिडियाले शसक्त रुपमा प्रकाशन तथा प्रसारण गर्न सेकेका थिएनन् । १९५८ देखि प्रकाशनमा आएको...

दलित सांसदलाई राजधानीमै पनि कोठा दिदैनन् घरवेटी – सांसद आसा विक

सांसद आसा विकले दलितलाई थर परिवर्तन गर्दा सहज हुने बताएकी छिन् । उनले दलितले राजधानीमै पनि आफ्नो थर भन्दा असहज हुने बताइन् । नागरिकता...

२०३० सम्म नेपालका सबै नागरिकको स्वास्थ्य बीमा गरिने – स्वास्थ्य राज्यमन्त्री

स्वास्थ्य राज्यमन्त्री डा. सुरेन्द्र यादवले २०३० सम्म नेपालका सबै नागरिकको स्वास्थ्य बीमा गरिने बताएका छन् । स्वास्थ्य बीमासम्बन्धी जरुरी सार्वजनिक महत्वको प्रस्तावमा सांसदले उठाएका...

कसैको भ्रममा नपर्नुस ! जापानमा काम गर्न जाने स्पष्ट खाका तयार छैन

यतिवेला जापानमा काम गर्न जान पाइने अासमा कयाै नेपाली युवाहरू जापनिज भाषा अध्ययन गिररहेका छन् । अाजैमात्र सम्पन्न जापनिज भाषा परिक्षा न्याट टेष्टमा पनि...

‘बहुप्रेम’ तर्फकाे अाकर्षण

फेब्रुअरी १४ अर्थात प्रेम दिवस । प्रेमील जोडीहरु गुलाब चुँडेर हृदय जोड्छन् । सर्सर्ती हेर्दा प्रणय दिवस जोडीहरुबीच प्रेम प्रकटीकरण गर्ने दिनका रुपमा हेरिन्छ...
Loading...

नेपाल बन्द : बम र शंकास्पद वस्तुले देशभरकाे जनजीवन त्रसित ,उपत्यकामा भने न्युन प्रभाव

विप्लव समूहको बन्दका कारण विभिन्न जिल्लाको जनजीवन प्रभावित भएको छ ।काठमाडौं उपत्यकामा भने बन्दको...

लोकसेवा आयोगलाई दरबन्दी नखुलाउन मुख्यमन्त्रीकाे पत्र

प्रदेश २ सरकारले प्रदेशभित्र रिक्त रहेकाे दरबन्दीका लागि कर्मचारी भर्नाको अधिकार प्रदेशमै रहेको भन्दै...

नेपालले ओमानलाई १५० रनले हरायो

उन्नाइस वर्षमुनिको आईसीसी (यू-१९) एकदिवसीय विश्वकप क्रिकेटको एशिया छनोट अन्तरगत मंगलबार भएको खेलमा नेपालले...

नेपाल बन्द : बम र शंकास्पद वस्तुले देशभरकाे जनजीवन त्रसित ,उपत्यकामा भने न्युन प्रभाव

न्युयोर्कबाट आयो गायिका यशोदा खालिङ र जगदिशको आवाजमा ‘मायामा’

लोकसेवा आयोगलाई दरबन्दी नखुलाउन मुख्यमन्त्रीकाे पत्र

नेपालले ओमानलाई १५० रनले हरायो

भारतिय शिक्षाबारे जानकारी दिन रामाकृष्ण कलेज तमिलनाडुका प्रतिनिधी नेपालमा

पार्टी भित्रको अन्तरघात अन्त्य गर्न प्रतिबद्ध छु – देउवा

आईसीसी यू–१९ वर्ल्डकप छनोट : नेपालको मलेसियामाथि सानदार जित

विद्यालय शिक्षाको गुणस्तरमा वृद्धि गर्न आवश्यक छ

नयाँ बर्ष नेपाली कांग्रेसकाे पार्टी एकताकाे लागि शुभ हाेस् – देउवा

मनलाग्दी कर उठाउँदै ललितपुर महानगरपालिका