भारतीय नाकाबन्दीको ज्यादतीः नेपालको नियती

Loading...

राजकुमार उप्रेती,

कुनै पनि देशको सार्वभौम अधिकारको विषयलाई लिएर अर्को देशले त्यस प्रति पुर्वाग्रहीपुर्ण चरित्र देखाउछ भने त्यो कुरा अत्यन्त निकृष्ट र आपत्तीजनक विषय हुने हु“दा हालका दिनहरुमा जुन तवरले विश्व शक्ती हुन हिंडेको राष्ट्र भारतले सानो सार्वभौम मुलुक नेपाललाई अघोषित नाकाबन्दी गरिरहेको कार्यले भारतको अन्तराष्ट्रिय छवी नै बिग्रने कुृर निश्चित छ । सन्दर्भ छः नेपालले हासिल गरेको ऐतिहासिक उपलब्धी जसलाई हामी विगत लगभग सात दशक देखीको मृगतृष्णा नै भन्न सक्छौ, त्यो हो संविधान सभा मार्फत लोकतान्त्रिक, समावेशी र अधिकार मैत्री संविधानको निर्माण जसले राजनितिक स्थिरता, शान्ती र विकासको बाटोलाई मुर्तता दिन सक्छ । यही कुरा संविधान निर्माण संगै “बिहानी किरण झै” महशुश गरिने अभिलाषा थियो । नेपाली जनतामा अपसोच हामीले असल मित्रराष्ट्रका रुपमा बुझ्दै र व्यवहार गर्दै आइरहेको भारत यी कुराको स्वाद नेपाली जनतामा अनुभुति गर्ने सवालमा प्रतिकुल देखियो । आ“खिर संविधान त नेपाली जनताको लागि हो । यो भित्र के त्यस्तो असर देखाउने तत्व छ र जसले एक असल छिमेकी मानिएको देशको हितमा ठेस पु¥याउ“छ । आजको दिनमा यो आभास हुन्छ की हामी हाम्रो स्वाधिनतामा, स्वाभिमानमा र आत्मनिर्भरतामा कतिको कसिलो बन्नु पर्ने रहेछ वर्तमानको भोगाई र श्रृंखलाले देखाउ“छ ।

सन्दर्भ र कारण
संविधान निर्माण भई जारी भएको शुरुका दिनमा अन्य मित्र राष्ट्र अमेरिका, चिन, जापान, फ्रान्स लगायतले खुृलेरै यसको प्रशंसा गरे भने भारतले अत्यन्त खेदपूर्ण शैलीमा विज्ञप्ती जारी ग¥यो । यसले नेपाल भारत सम्बन्धको कुटनितिक वृत्तमा ठुलो तरड्ड पैदा ग¥यो । जसले गर्दा हामी नेपालीले “मुटु माथी ढुंगा राखी हास्नु प¥याछ” भनेझै संविधान त पायौ तर भारत जस्तो निकट मित्र राष्ट्रको गैर जिम्मेवार पूर्ण व्यवहारले हाम्रो मुखमा माड लगाउन र दैनिक जनजीवन संचालनमा विश्रृंखलताको विजारोपण गरिरहेछ । हुनत संयुक्त राष्ट्रसंघ जस्तो विश्वको छाता संगठनले जारी गरेको पहिलो विज्ञप्ती त्यति सन्तोषजनक नभएता पनि यसले निम्त्याएको परिणाम र दिएको सन्देशका सन्दर्भमा चर्चा चले पछि पूनः सोही स्रोतबाट जारी विज्ञप्तीले शान्ति प्रक्रियाको एउटा कोसेढुंगा भएको सम्म उल्लेख ग¥यो । यस परिप्रेक्ष्यमा संयुक्त राष्ट्रसंघको हाल चलिरहेको महासभामा नेपाली प्रतिनिधी मण्डलको नेतृत्व टोलीले यस विषयको उठान गरी अविलम्ब निकास दिने किसिमको सार्थक पहल गर्नु पर्ने देखिन्छ ।
विचारणीय पक्ष
आज हामी किन हाम्रो आन्तरिक सवालमा भारतीय प्रतिक्रियाको चपेटामा परिरहेका छौ ? के हामीमा एकताको शिक्षा र मर्मलाई विर्सिए झैं भएको हो त ? यसको जवाफ संविधान निर्माण प्रक्रियाको विरोध र वहिस्कार गरेको शक्ती मधेशी मोर्चा नै मुख्य कारक हो भन्ने कुरामा त्यति सन्देह र शंका नहोला । मधेशवादी नेताका नाममा राष्ट्रियता भन्दा क्षेत्रियता र जातियताको कुरालई वढावा दिई अडान राख्ने शक्तीहरु चाहे जुन सकुै किन नहोस । कुनै स्पष्ट र संवोधन गरिनु पर्ने जायज माग विना नै केवल भारत संगको खुल्ला सिमाना र सामाजिक, आर्थिक परिवेश मिल्ने आधारमा राष्ट्रिय एकतामा आघात पुग्ने गतिविधी गर्न कुन नैतिकताले दिन्छ, यो किन आन्दोलनरत पक्षले नबुझ्ने ? के मधेशवादी शक्तीलाई अधिकारबाट वञ्चित गर्ने खालको विषय संविधानले अंगिकार गर्न सक्छ र ? निश्चय पनि यस्तो किमार्थ पनि छैन र हुन सक्दैन । किनकी मधेश आन्दोलनलाई आधार लिएर गरिरहेको अघोषित नाकावन्दीलाई समाप्त गर्न पनि वार्ता र सम्वाद द्वारा आन्दोलनरत शक्तीले सरकारसंग प्रण गरोस की हाम्रो यो मागमा सम्वोधन होस ताकी हामी यो संकटलाई समाप्त गर्न सहयोगी भुमिका खेल्छौ ।
आज नेपाल भित्रको यो भौगालिक भू–भागको जनतामा किन भारतीय पक्ष हावी भइरहेछ ? हामीमा यो ज्ञान हुनु जरुरी छ कि धमिलो पानीमा माछा मार्ने तत्वले पानी धमिल्याउन ठूलो प्रपञ्च अपनाएको छ । यसर्थ पनि नेपाली जनताको मन जित्न मधेशवादी शक्तिले तत्काल वार्ता र सहमतिको बिकल्पमा आफूलाई प्रस्तुत गर्नुपर्छ । राष्ट्रियता कमजोर हुु“दा त्यसको असर सबैलाई पर्छ । यहि कुरालाई मनन गरी प्राप्त उपलब्धिलाई संस्थागत गर्न र यदि आफ्ना माग जायज भएको हदसम्म सम्बोधन गर्ने दिशामा केन्द्रीत भई केवल आफ्नो स्वार्थ पूर्तिका निम्ति प्रयोग गर्ने तत्वको कुराका पछि नलाग्न आग्रह छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय कानूनी दायित्व र निकास
विनाशकारी भूकम्पको क्षतिले निम्त्याएको विषम परिस्थितिमा रहेको नेपाललाई भारतले अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता विपरित नेपाल तिर पारवहनमा रोकावट गरी निरन्तरता दिइरहेको छ । जुन अप्रत्यक्ष रुपमा नाकाबन्दी हो । एक प्रकारको विषम परिस्थितिको ब्यवस्थापनमा बढिरहेको अवस्थामा अत्यावश्यक सामग्रीको परिपूर्तिमा सहयोग गर्नु त कता हो कता उल्टै नाकाबन्दी जस्तो अस्वभाविक गतिविधिले “आलो घाउमा नुन खुर्सानी दलेझै” भएको छ ।
तसर्थ, दुबै पक्षलाई यो नाकाबन्दीले उत्तिकै असर गरेको छ । हुन त नेपाल र भारत बीच धेरै प्रकारका सन्धि भएका छन्, जसले घोषित या अघोषित नाकाबन्दीलाई कुनै स्थान दिंदैन । दुबै राष्ट्र विश्व ब्यापार संगठनको पक्ष राष्ट्र पनि हो । यसर्थ पनि भँैगोलिक सिमा जोडिएको देशसंग ब्यापारमा निषेघ लगाउने काम कानून विपरित हुन्छ । त्यसैगरी दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र ब्यापार क्षेत्र ९क्ब्ँत्ब्० र आर्थिक र सामाजिक विकासका लागि बंगालको खाडीको पहल (विमस्टेक) को सदस्य राष्ट्र भएका नाताले पनि भारतको यो गतिविधिलाई उच्छृङखल हो भन्ने देखाउ“छ । यसका अलावा भारत र नेपाल बीचको छुट्टाछुट्टै द्विपक्षीय ब्यापार र पारवहन सम्झौता छ । जसको धारा २ अनुसार पनि निर्वाध ब्यापारको कुरालाई उल्लेख गरी एकअर्को देशको सामानलाई कुनै अवरोध विना आयात निर्यात गर्न दिने उल्लेख छ । यो कुरा एक सभ्य राष्ट्रका रुपमा चिनाउने भारतले किन नबुझ्ने ?
तसर्थ, अन्तर्राष्ट्रिय कानून, पारवहन सन्धि र मानवीयता कानून तथा हरेक देशको सार्वभौमिकता अक्षुण रहने जस्ता अत्यन्त गहनतम कानूनी कुराहरुका आधारमा र एक सच्चा छिमेकी राष्ट्र हुनुको नाताले पनि आफ्ना शर्तभन्दा माथि उठेर शिघ्र सहयोगी भावनाका साथ सबै प्रकारका अवरोध फुकुवा गराउनुमा नै श्रेयस्कर हुने देखिन्छ । आशा गरौं यो संक्रमणले दीर्घकालीन समस्या पैदा गर्ने अवस्था आउन नदेला । जय देश –––––––––।

लेखक कानूनका विद्यार्थी
तथा विद्यार्थी नेता हुन् ।

Loading...

Similar Posts :


11

अष्ट्रेलिया जाने विद्यार्थीलार्इ सुनाैलाे माैका

अष्ट्रेलियामा उच्चशिक्षा अध्ययन गर्न जाने विद्यार्थीहरुलाई लक्षित गरी सन् २००५  देखी काठमाडौंमा आफ्नो कार्यालय स्थापनागरी  शैक्षिक परामर्ष प्रदान गर्दै आईरहेको ई—प्लानेट (एजुकेसन प्लानेट) कन्सलटेन्सिले...

संघीयता नै दुर्घटनामा पर्ने खतरा

कृष्ण खनाल प्रदेश–२ को राजधानी जनकपुरमा आयोजित सार्वजनिक कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतलाई सामुन्नेमै सत्तारुढ नेकपाका एक अध्यक्ष एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले भने, ‘केन्द्रलाई ओभरटेक...

परामर्श व्यवसायमा धराैटि र विदेशी लगानी अावश्यक छैन

सरोज थापा,निर्देशक,निमास एजुकेशन अहिले शिक्षा मन्त्रालयले परामर्श व्यवसायीलाई साखा कार्यालय खोल्न रोक लगाएको छ र धरौटी पनि राख्नुपर्छ भन्ने बहस चलिरहेको छ के भन्नुहुन्छ...

धावनमार्ग पूर्ननिर्माणको लागि फागुनसम्म कुर्दा मुलुकले ठूलो क्षति व्यहोर्नुपर्छ – र्इं. दिपेन्द्र कँडेल

पब्लिक ईनोभेटेर ईं. दिपेन्द्र कँडेलले फागुनभन्दा अगाडिनै त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको धावनमार्ग (रनवे) नबनाईए वर्तमान सरकारले ठूलो क्षति व्यहोर्ने बताएका छन् । मंगलबार नागरिक उड्यन...

शैक्षिक मेलाबाटै विद्यार्थीकाे जिज्ञासा समाधान गर्छाै

अहिले ग्रेस इन्टरनेशनलले अष्ट्रेलिया अध्ययन विशेष शैक्षिक मेला आयोजना गरिरहेकाे छ ,यो शैक्षिक मेलाको उदेश्य के होला ?हामीले अस्ट्रेलियन एजुकेसन फेएर गर्नुकोे मुख्य उदेश्य...

देश विकास गर्ने कि यस्तै गरी चल्ने ?

फोहोर फाल्न पैसा दिन्छौं फोहोर घर भित्रै थुप्रि रहन्छ हप्तौ सम्म ! जलस्रोतको धनिदेश, विजुली वत्ति कुन वेला झ्याप्प जान्छ ठेगान छैन! आम्दानीको अनि...
Loading...

माइक्रो बसका चालक र सहचालकलार्इ पनि आजबाट चम्किलो ज्याकेट

काठमाडौं उपत्यकामा सञ्चालित माइक्रो बसका चालक र सहचालकले पनि आजबाट चम्किलो देखिने फ्लोरेसेन्ट ज्याकेट...

धर्नास्थलमै बिरामी निर्मलाका बुबा ,भेटिएन अभियुक्त

निर्मलाका बुबा यज्ञराज धर्नास्थलमै बिरामी परेका छन् रुघाखोकी र ज्वरोले अस्वस्थ उनी भेट्न आएका...

अाइपिएलमा सन्दीप दिल्लीमै रहने

नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी सन्दीप लामिछाने इन्डियन प्रिमियर लिग (आइपिएल) २०१९ मा दिल्ली डेयर...